Statut to najważniejszy dokument fundacji. Określa jej cele, zasady działania, sposób podejmowania decyzji i strukturę organizacyjną. Choć często traktowany jako formalność, źle przygotowany statut może poważnie utrudnić funkcjonowanie fundacji lub nawet uniemożliwić jej rejestrację.
W tym artykule omawiamy najczęstsze błędy popełniane przy tworzeniu statutu fundacji i podpowiadamy, jak ich uniknąć.
Statut to dokument, który określa cele fundacji, sposób realizacji tych celów, skład i kompetencje zarządu, sposób reprezentacji fundacji, zasady zarządzania majątkiem oraz tryb zmiany statutu i rozwiązania fundacji.
Jest wymagany przez prawo i niezbędny przy rejestracji w KRS. To także dokument, na który powołujesz się w kontaktach z urzędami, bankami czy grantodawcami.
Cele fundacji powinny być jasno określone i zgodne z prawem - a najlepiej, by odnosiły się do zakresów działalności społecznie użytecznej wymienionych w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
Zbyt ogólne sformułowania typu „działalność charytatywna” czy „wsparcie społeczne” nie wystarczą i mogą zostać zakwestionowane przez sąd.
Jak tego uniknąć?
Odwołuj się do celów opisanych w ustawie - na przykład ochrona zdrowia, działalność edukacyjna, pomoc społeczna. Unikaj ogólników i zbyt szerokich pojęć. Pisz cele zrozumiale i konkretnie.
Jednym z najczęstszych błędów jest brak precyzyjnych postanowień dotyczących zarządu.
W statucie powinno znaleźć się określenie, jak powołuje się i odwołuje członków zarządu, jakie są jego kompetencje i obowiązki oraz w jaki sposób fundacja jest reprezentowana - na przykład przez prezesa lub przez dwóch członków zarządu działających łącznie.
Brak jasnych postanowień może prowadzić do sporów, problemów przy podpisywaniu umów czy trudności w rozliczeniach.
Fundacja działa dzięki swojemu majątkowi - dlatego w statucie powinny znaleźć się postanowienia dotyczące wysokości funduszu założycielskiego, sposobów pozyskiwania środków (takich jak darowizny, dotacje, zbiórki) oraz zasad gospodarowania majątkiem.
Brak takich postanowień może spowodować odmowę rejestracji lub utrudnić późniejsze działanie fundacji.
Statut powinien jasno określać, kto i w jakim trybie może wprowadzać zmiany w jego treści oraz jak wygląda procedura rozwiązania fundacji. Niedoprecyzowane postanowienia mogą blokować podejmowanie decyzji lub prowadzić do konfliktów.
Choć gotowe wzory statutów mogą być inspiracją, kopiowanie ich bez refleksji to częsty błąd.
Każda fundacja ma swoją specyfikę, cele i sposób działania - statut powinien to odzwierciedlać.
Skopiowany bez analizy wzór może zawierać błędy, niepasujące postanowienia lub być niezgodny z planowaną działalnością fundacji.
Przede wszystkim warto dobrze przemyśleć cele fundacji i sposób ich realizacji. Statut powinien jasno określać, jakie działania planuje podejmować organizacja, kto będzie wchodził w skład jej organów i jakie będą ich kompetencje. W dokumencie należy też dokładnie opisać, jak fundacja będzie zarządzać swoim majątkiem i w jaki sposób będzie pozyskiwać środki na działalność. Nie można zapominać o przejrzystych zasadach dotyczących zmiany statutu oraz likwidacji fundacji. Wzorów statutów można używać jako inspiracji, ale zawsze warto je dostosować do konkretnej organizacji. W razie wątpliwości najlepiej skonsultować się z prawnikiem, aby uniknąć błędów i niedopowiedzeń.
Dobrze przygotowany statut to taki, w którym cele działalności są jasno określone i zgodne z ustawą. Postanowienia dotyczące zarządu powinny być precyzyjne i nie pozostawiać miejsca na różne interpretacje. Kwestie majątkowe najlepiej ująć w sposób szczegółowy, aby uniknąć nieporozumień w przyszłości. Zasady zmiany statutu oraz rozwiązania fundacji również powinny być opisane jasno, bez ogólników. Pamiętaj też, że statut nie może być kopią gotowego wzoru - musi być dopasowany do realiów i potrzeb Twojej fundacji.
Jeśli planujesz założyć fundację lub chcesz sprawdzić, czy Twój statut spełnia wymagania prawa - napisz do nas przez formularz kontaktowy lub na kontakt@ngoprawnik.pl.
Pomożemy Ci przygotować dobry statut i uniknąć formalnych pułapek.
NGO Prawnik to projekt wspierający osoby i organizacje w zakładaniu fundacji i stowarzyszeń. Pomagamy na każdym etapie - od pomysłu, przez przygotowanie dokumentów, aż po formalną rejestrację i późniejsze prowadzenie organizacji.
Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju
Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach edycji 2025 Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030.